Vishwakarma Shram Samman Yojana ही उत्तर प्रदेश सरकारची भारी योजना आहे. या योजनेत गावात आणि शहरात काम करणाऱ्या छोट्या कारागिरांना मदत मिळते. सुतार, शिंपी, लोहार, कुंभार, न्हावी, गवंडी अशा हाताला काम असलेल्या लोकांना मोफत कामाचं प्रशिक्षण दिलं जातं. त्याचबरोबर स्वतःचा धंदा सुरू करायला किंवा आधीचा धंदा मोठा करायला ५० हजार रुपयांपासून ते १० लाख रुपयांपर्यंत कर्ज किंवा आर्थिक मदतही मिळू शकते.
तुमच्या हातात चांगलं कौशल्य असेल, पण पैशांची अडचण असल्यामुळे धंदा पुढे नेता येत नसेल, तर ही योजना तुमच्यासाठी खूप उपयोगाची ठरू शकते. अर्ज भरून तुम्ही स्वतःचा धंदा उभा करू शकता किंवा चालू काम अजून मोठं करू शकता. या योजनेचा हेतू एकच आहे, कष्ट करून पोट भरणाऱ्या लोकांचा संसार थोडा बरा व्हावा, त्यांना स्वतःच्या पायावर उभं राहता यावं आणि दुसऱ्यांवर अवलंबून राहायची वेळ येऊ नये.
आपल्या गावात, वाड्यात, गल्लीत आणि बाजारात असे कितीतरी कारागीर भाऊ-बहिणी आहेत, जे रोज कष्ट करून घर चालवतात. कोणाच्या हातात लाकडाचं भारी काम आहे, तर कोण कपडे इतके छान शिवतो की लोक मुद्दाम त्याच्याकडेच जातात. पण आजच्या घडीला एखादं नवीन मशीन घ्यायचं म्हटलं किंवा स्वतःचं छोटंसं दुकान काढायचं म्हटलं, तर खिशात भरपूर पैसे लागतात. आणि हेच पैसे नसल्यामुळे कित्येक जणांचं स्वप्न तसंच अर्धवट राहतं.
याच अडचणीचा विचार करून Vishwakarma Shram Samman Yojana सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेमुळे हाताला काम असलेल्या माणसाला धंदा वाढवायला मदत मिळते. म्हणजे फक्त पैशांअभावी कोणाचं काम थांबून राहू नये, स्वतःच्या हिमतीवर धंदा उभा करता यावा आणि कोणापुढे हात पसरायची वेळच येऊ नये, हाच या योजनेमागचा खरा विचार आहे.

या योजनेत नेमकं काय मिळतं? कोणाला याचा खरा फायदा होतो?
सोप्या भाषेत सांगायचं झालं, तर या योजनेत दोन मोठे फायदे मिळतात. पहिला म्हणजे, तुम्ही करत असलेल्या कामाचं चांगलं प्रशिक्षण अगदी मोफत दिलं जातं. त्या काळात राहायची आणि जेवणाची सोयही सरकारच्या ठरलेल्या नियमांप्रमाणे करून दिली जाते, त्यामुळे त्याची वेगळी काळजी करावी लागत नाही.
दुसरा मोठा फायदा म्हणजे, प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर काम अजून चांगलं आणि पटकन करता यावं म्हणून मोफत टूलकिट, म्हणजे कामाला लागणारी औजारांची पेटी दिली जाते. त्यामुळे नवीन काम सुरू करायचं असो किंवा आधीचा धंदा वाढवायचा असो, सुरुवातीलाच लागणाऱ्या साधनांची मोठी चिंता कमी होते.
पण मदत इथंच संपत नाही. प्रशिक्षण झाल्यावर तुम्हाला स्वतःचा नवीन धंदा सुरू करायचा असेल किंवा आधीचा धंदा अजून वाढवायचा असेल, तर बँकेकडून कमी व्याजात कर्जही मिळू शकतं. त्यामुळे पैशांची अडचण थोडी हलकी होते आणि काम पुढे नेणं सोपं जातं.
धंदा हळूहळू वाढला की फक्त तुमचंच भलं होत नाही, तर दुसऱ्या लोकांनाही काम देता येतं. म्हणजे स्वतःच्या हाताला काम मिळतंच, पण आणखी चार जणांच्या घरातही चूल पेटायला हातभार लागतो.
| योजनेत काय मिळतं? | तुमच्या हातात काय येतं? |
| मोफत काम शिकवतात | ६ ते १० दिवस अनुभवी लोकांकडून काम करून दाखवत शिकवलं जातं. |
| मोफत औजारांची पेटी | प्रशिक्षण झाल्यावर तुमच्या कामाला लागणारी नवीन औजारं मोफत मिळतात. |
| कमी व्याजात कर्ज | धंदा सुरू करायला किंवा वाढवायला ५० हजार ते १० लाख रुपयांपर्यंत कर्ज मिळू शकतं. |
| अर्ज भरायला पैसे नाहीत | अर्ज पूर्णपणे ऑनलाईन भरता येतो आणि त्यासाठी एक रुपयाही द्यावा लागत नाही. |

कोणकोणते कारागीर भाऊ-बहिणी या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात?
ही योजना सगळ्यांसाठी नाही. ज्यांच्या हातात एखादं काम आहे आणि जे त्या कामावरच घर चालवतात, अशा कष्टकरी कारागीर भाऊ-बहिणींना आधी संधी दिली जाते. म्हणजे पिढ्यानपिढ्या एखादा धंदा करत असाल किंवा हाताच्या कलेवर तुमचं पोट चालत असेल, तर या योजनेचा फायदा तुम्हाला मिळू शकतो.
तुम्ही खाली दिलेल्या कामांपैकी कोणतंही काम करत असाल, तर वेळ न घालवता या योजनेसाठी अर्ज करू शकता.
- सुतार: लाकडापासून कपाट, दरवाजे, खिडक्या, टेबल, खुर्च्या आणि इतर सामान बनवणारे.
- शिंपी: कपडे शिवणारे, कपड्यांची फिटिंग करणारे आणि शिलाईचं काम करणारे.
- लोहार आणि सोनार: लोखंडाची औजारं बनवणारे किंवा सोन्या-चांदीचे दागिने तयार करणारे.
- कुंभार: मातीची भांडी, मडकी, दिवे आणि इतर मातीचं सामान बनवणारे.
- गवंडी: घरे, भिंती आणि इमारती उभारण्याचं काम करणारे.
- न्हावी: केस कापणारे, दाढी करणारे आणि सलून चालवणारे.
- मोची आणि टोपल्या विणणारे: चपला-बुटांची दुरुस्ती करणारे, चामड्याचं काम करणारे किंवा बांबूपासून टोपल्या आणि इतर वस्तू बनवणारे.
तुमच्या घरात हे काम पिढ्यानपिढ्या चालत असेल किंवा तुम्ही स्वतः हे काम शिकून करत असाल, तर या योजनेसाठी अर्ज करू शकता.

या योजनेसाठी अर्ज करायला काय काय लागणार?
सरकारी योजना म्हटलं की नियम असतातच, पण त्यासाठी घाबरायचं काही कारण नाही. या योजनेचे नियम अगदी सोपे आहेत आणि सामान्य माणूसही सहज पूर्ण करू शकतो. सगळ्यात आधी, अर्ज करणाऱ्याचं वय किमान १८ वर्षं पूर्ण असणं गरजेचं आहे.
म्हणजे १८ वर्षं पूर्ण झालेला तरुण किंवा तरुणी, हातात एखादं काम असेल तर या योजनेसाठी अर्ज करू शकतो. ही संधी घेऊन स्वतःचा धंदा सुरू करता येतो किंवा आधीचं काम अजून पुढे नेता येतं.
दुसरी गोष्ट म्हणजे, अर्ज करणारा माणूस उत्तर प्रदेशचा रहिवासी असणं गरजेचं आहे. त्याचबरोबर याआधी अशाच प्रकारच्या सरकारच्या दुसऱ्या योजनेचा, जसं मुख्यमंत्री युवा स्वरोजगार योजना, फायदा घेतलेला नसावा.
आणखी एक नियम असा आहे की, एका घरातून फक्त एकाच व्यक्तीला या योजनेचा लाभ मिळतो. यामागचं कारण म्हणजे जास्तीत जास्त गरजू लोकांपर्यंत ही मदत पोहोचावी. आणि सगळ्यात चांगली गोष्ट म्हणजे, या योजनेसाठी मोठं शिक्षण लागेल अशी काही अट नाही. तुमच्या हातात कामाचं कौशल्य असेल, तर तेच तुमच्यासाठी सगळ्यात मोठं बळ मानलं जातं.

अर्ज भरायच्या आधी ही कागदपत्रं तयार ठेवाच
अर्ज भरायला बसायच्या आधी लागणारी सगळी कागदपत्रं एकाच ठिकाणी नीट जमवून ठेवा. त्यामुळे शेवटच्या क्षणी इकडे-तिकडे पळापळ करावी लागणार नाही आणि अर्जही पटकन भरून होईल. Vishwakarma Shram Samman Yojana साठी साधारणपणे खाली दिलेली कागदपत्रं लागतात.
1.आधार कार्ड: तुमची ओळख आणि पत्ता दाखवण्यासाठी.
2.रहिवासी दाखला: तुम्ही उत्तर प्रदेशचे रहिवासी आहात, हे दाखवण्यासाठी.
3.बँक पासबुक: खातेदाराचं नाव, खाते क्रमांक आणि IFSC कोड नीट दिसणारा असावा.
4.पासपोर्ट साईझ फोटो: नुकताच काढलेला रंगीत फोटो.
5.मोबाईल नंबर: आधार कार्डला जोडलेला नंबर असेल, तर काम अजून सोपं होतं.
6.जातीचा दाखला: लागला तर द्यावा.
7.कामाचा पुरावा: तुम्ही ते काम करता याचा दाखला किंवा साधं घोषणापत्र.
ही सगळी कागदपत्रं नीट आणि स्पष्ट दिसतील अशी ठेवा. कागदपत्रांमध्ये काही गडबड नसेल, तर अर्जाची पुढची प्रक्रिया विनाकारण अडकण्याची शक्यता कमी राहते.

ऑनलाईन अर्ज कसा भरायचा? अगदी सोपी पद्धत
आता अर्ज भरायला कुठे मोठ्या रांगेत उभं राहायची गरज नाही. तुमच्याकडे मोबाईल असेल, तर घरबसल्या अर्ज भरू शकता. आणि स्वतःला जमत नसेल, तर जवळच्या सीएससी सेंटरमध्ये जाऊनही अगदी सहज अर्ज भरून घेता येतो.
1.आधी अधिकृत वेबसाईट उघडा: सगळ्यात आधी उद्योग आणि उद्यम प्रोत्साहन संचालनालयाच्या अधिकृत वेबसाईटवर जा. तिथूनच या योजनेसाठी अर्ज भरायची प्रक्रिया सुरू होते.
2.नवीन नोंदणी करा: वेबसाईट उघडल्यानंतर Vishwakarma Shram Samman Yojana हा पर्याय शोधा आणि त्यावर क्लिक करा. त्यानंतर “नवीन वापरकर्ता नोंदणी” हा पर्याय दिसेल, त्यावर टिचकी मारा आणि नोंदणी सुरू करा.
3.तुमची माहिती भरा: आता तुमचं नाव, जन्मतारीख, मोबाईल नंबर, जिल्हा आणि तुम्ही कोणतं काम करता, जसं सुतार, शिंपी किंवा इतर, ही सगळी माहिती नीट भरा. माहिती भरून झाली की तुमच्या मोबाईलवर युजर आयडी आणि पासवर्ड येईल.
4.कागदपत्रं जोडा आणि अर्ज पाठवा: आता मिळालेल्या युजर आयडी आणि पासवर्डने पुन्हा लॉगिन करा. त्यानंतर उरलेली माहिती भरा आणि लागणारी सगळी कागदपत्रं, फोटो नीट स्कॅन करून अपलोड करा. एकदा सगळी माहिती पुन्हा तपासून घ्या. सगळं बरोबर असेल, तर सबमिट बटणावर क्लिक करा. अर्ज भरून झाला की त्याची पावती डाउनलोड करून तिची प्रिंट काढून जपून ठेवा.

प्रशिक्षण कसं होतं? टूलकिट कधी मिळतं?
तुमचा अर्ज मंजूर झाला की, जिल्हा उद्योग केंद्राकडून तुम्हाला प्रशिक्षणासाठी बोलावलं जातं. हे प्रशिक्षण शक्यतो तुमच्या जवळच्या शहरात किंवा तालुक्याच्या ठिकाणीच होतं, त्यामुळे फार लांब जायची गरज पडत नाही.
या प्रशिक्षणात काम अजून चांगलं, लवकर आणि सोपं कसं करायचं, हे शिकवलं जातं. जुन्या पद्धतीने काम करताना जास्त वेळ आणि मेहनत लागते, पण नवीन पद्धती वापरून कमी वेळात जास्त काम कसं करायचं आणि कमाई कशी वाढवायची, हे अनुभवी लोक अगदी सोप्या भाषेत समजावून सांगतात.
प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला तुमच्या कामाला लागणारी नवीन औजारांची पेटी दिली जाते. अनेक ठिकाणी त्यासाठी खास कार्यक्रमही ठेवला जातो. त्यामुळे काम सुरू करायला लागणारी महत्त्वाची साधनं तुम्हाला तयार मिळतात.
उदाहरण द्यायचं झालं, तर तुम्ही शिंपी असाल, तर शिलाईचं काम करायला लागणारी नवीन मशीन किंवा कटिंगची साधनं दिली जाऊ शकतात. त्यामुळे ही सगळी महागडी साधनं स्वतःच्या पैशाने विकत घ्यायची चिंता राहत नाही आणि धंदा सुरू करायलाही जास्त अडचण येत नाही.

बँकेचं कर्ज आणि मदत कशी मिळते?
फक्त औजारांची पेटी मिळाली म्हणून सगळं काम होत नाही. धंदा मोठा करायचा असेल, तर पैशांचीही गरज लागते. म्हणूनच प्रशिक्षण पूर्ण केलेल्या लोकांना बँकेचं कर्ज मिळणं बरंच सोपं होतं.
Vishwakarma Shram Samman Yojana मध्ये मिळणाऱ्या कर्जावर सरकारकडून काही रकमेची मदतही दिली जाते. त्यामुळे कर्जाचं ओझं थोडं हलकं होतं आणि व्याजाचाही ताण कमी जाणवतो. यामुळे धंदा वाढवायला आणि नवीन काम सुरू करायला चांगली मदत मिळते.
कर्ज घ्यायचं असेल, तर तुम्ही कोणता धंदा करणार आहात आणि पैसे कशासाठी वापरणार आहात, याची थोडक्यात माहिती जिल्हा उद्योग केंद्रात द्यावी लागते. त्यासोबत लागणारी कागदपत्रंही जमा करावी लागतात.
तुमची माहिती आणि कागदपत्रं सगळी बरोबर असतील, तर बँकेकडून कर्ज मिळण्याची प्रक्रिया पुढे जाते. ते पैसे मिळाल्यावर दुकान भाड्याने घेता येतं, कामाला लागणारं सामान विकत घेता येतं किंवा धंद्यासाठी नवीन मशीन आणि इतर साधनंही घेता येतात.

डिस्क्लेमर
हा लेख फक्त माहिती मिळावी म्हणून लिहिला आहे. Vishwakarma Shram Samman Yojana ही उत्तर प्रदेश सरकारची योजना आहे. या योजनेचे नियम, अटी, मदतीची रक्कम, कर्ज आणि अर्ज भरायची पद्धत यात वेळोवेळी बदल होऊ शकतात.
म्हणून अर्ज भरायच्या आधी एकदा सरकारच्या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन किंवा तुमच्या जिल्हा उद्योग केंद्रात चौकशी करून माहिती नक्की तपासून घ्या. आम्ही कोणालाही सरकारी मंजुरी किंवा नोकरी मिळेल, अशी खात्री देत नाही. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी तुमची सगळी कागदपत्रं आणि माहिती स्वतः एकदा नीट पाहून मगच पुढची पायरी घ्या.
Suvendu Adhikari Annapurna Yojana Updates: मोठी खुशखबर! महिलांच्या खात्यात ₹3000; नवीन नियम आणि संपूर्ण पडताळणी माहिती
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: या योजनेसाठी अर्ज भरताना पैसे द्यावे लागतात का?
उत्तर: नाही. या योजनेचा ऑनलाईन अर्ज अगदी मोफत भरता येतो. त्यामुळे कोणत्याही एजंटला, दलालाला किंवा दुसऱ्या कुणालाही पैसे देऊ नका.
प्रश्न २: प्रशिक्षण चालू असताना काही मदत मिळते का?
उत्तर: हो. ठरलेल्या नियमांप्रमाणे प्रशिक्षणाच्या काळात राहायची, जेवणाची सोय किंवा रोजचा ठरलेला भत्ता दिला जाऊ शकतो.
प्रश्न ३: महिलाही या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात का?
उत्तर: हो, नक्की करू शकतात. शिलाईचं काम, टोपल्या विणणं किंवा इतर हाताचं काम करणाऱ्या महिलांसाठीही ही योजना चांगली संधी ठरू शकते.
प्रश्न ४: माझा अर्ज मंजूर झाला की नाही, हे कसं कळणार?
उत्तर: अर्ज भरून झाल्यावर तुम्हाला एक नोंदणी क्रमांक मिळतो. त्या क्रमांकाच्या मदतीने अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन तुमच्या अर्जाचं काय झालं, हे कधीही पाहता येतं.
मी एक ब्लॉगर आणि कंटेंट रायटर असून गेल्या काही वर्षांपासून माहितीपूर्ण लेखन क्षेत्रात कार्यरत आहे. सरकारी योजना, रोजगार, शेती, ऑनलाइन कमाई आणि ट्रेंडिंग विषयांवर संशोधन करून वाचकांसाठी सोप्या भाषेत अचूक माहिती देण्याचे काम मी नियमितपणे करतो.
माझा उद्देश लोकांपर्यंत उपयुक्त, विश्वासार्ह आणि सहज समजणारी माहिती पोहोचवणे हा आहे. नवीन आणि महत्त्वाच्या विषयांवर सतत अभ्यास करून मी वाचकांसाठी दर्जेदार आणि माहितीपूर्ण लेख प्रकाशित करत असतो.