प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण म्हणजेच PM Awas Yojana Gramin ही गरीब आणि गरजू लोकांसाठी खूप उपयोगाची योजना आहे. ज्यांचं स्वतःचं पक्कं घर नाही, जे अजूनही कच्च्या घरात राहतात किंवा घर बांधण्यासाठी पैसे कमी पडतात, अशा कुटुंबांना या योजनेतून सरकार घर बांधण्यासाठी आर्थिक मदत करते.
ही मदत थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. त्यामुळे जर तुम्हीही घरासाठी अर्ज केला असेल, तर तुमच्यासाठी एक चांगली गोष्ट आहे. सरकारने नवीन लाभार्थी यादी जाहीर केली आहे.
या यादीत तुमचं नाव आहे की नाही, हे तुम्ही मोबाईलवरून घरबसल्या फक्त दोन मिनिटांत पाहू शकता. तसंच घरासाठी मिळणारा हप्ता कधी खात्यात जमा होणार आहे, याची माहितीही तुम्हाला सहज तपासता येईल.

घरकुल योजना नेमकी काय आहे आणि ती कशी काम करते?
आपल्या गावाकडे आजही अनेक लोक कच्च्या घरात राहतात. कुठे पत्र्याचं घर असतं, तर कुठे जुनं उतरलेलं छप्पर असतं. उन्हाळ्यात तर कसंतरी दिवस निघून जातो, पण पावसाळा आला की खरी अडचण सुरू होते. छतातून पाणी गळतं, घरात सगळीकडे ओल होत जाते आणि घरात राहणंही कठीण होतं.
हिवाळ्यात तर थंडीची वेगळीच कसरत असते. अशा कुटुंबांना स्वतःचं पक्कं घर मिळावं आणि त्यांचं हे हाल थोडे कमी व्हावेत, यासाठीच PM Awas Yojana Gramin म्हणजेच ग्रामीण घरकुल योजना सुरू करण्यात आली आहे.
या योजनेचा साधा उद्देश एवढाच आहे की, गावाकडच्या कोणत्याही गरीब कुटुंबाला पक्कं घर नसल्यामुळे त्रास सहन करावा लागू नये. घर बांधण्यासाठी सरकारकडून आर्थिक मदत दिली जाते.
सामान्य मैदानी भागात घर बांधण्यासाठी १ लाख २० हजार रुपये, तर डोंगराळ किंवा दुर्गम भागात १ लाख ३० हजार रुपयांपर्यंत मदत मिळू शकते.
ही सगळी रक्कम एकदम खात्यात जमा होत नाही. घराचं काम जसजसं पुढे जातं, तसतशी ठरलेल्या टप्प्यांनुसार पैसे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जातात. त्यामुळे घर बांधताना पैशांची थोडीफार मदत मिळते आणि पक्कं घर उभं करण्याचं काम सोपं होतं.
यासोबत अजून एक चांगली गोष्ट म्हणजे घरकुलाचं काम करताना तुम्हाला मनरेगा अंतर्गत ९० ते ९५ दिवसांच्या अकुशल मजुरीचे पैसेही मिळू शकतात. म्हणजे घर बांधण्याच्या कामासाठी थोडी आर्थिक मदत होतेच, पण मजुरीचे पैसेही मिळतात.
त्याचबरोबर स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत घरात शौचालय बांधण्यासाठी वेगळे १२ हजार रुपये दिले जातात.
म्हणजे पाहिलं तर ही योजना फक्त पक्कं घर देण्यापुरती मर्यादित नाही. घर, शौचालय आणि मजुरी अशा वेगवेगळ्या प्रकारे गरीब कुटुंबाला आधार मिळतो. त्यामुळे स्वतःचं पक्कं घर उभं करून कुटुंबाला थोडं सुखाने आणि सन्मानाने राहता यावं, यासाठी ही योजना खूप उपयोगी ठरते.
नवीन यादीत तुमचं नाव कसं तपासायचं? एकदम सोपी पद्धत
आता तुमच्या मनात एक प्रश्न नक्कीच आला असेल की, घरकुलाच्या नवीन यादीत आपलं नाव आहे की नाही हे पाहायचं तरी कसं? त्यासाठी ग्रामपंचायतीत वारंवार चकरा मारण्याची गरज नाही.
तुमच्याकडे मोबाईल असेल तर घरबसल्या ही माहिती पाहता येते. PM Awas Yojana Gramin ची लाभार्थी यादी पाहण्यासाठी सरकारच्या अधिकृत वेबसाइटवर ही सुविधा दिलेली आहे.
यादीत नाव आहे की नाही हे पाहण्यासाठी खाली दिलेले काही सोपे स्टेप्स फक्त एकदा नीट करा. त्यानंतर तुमचं नाव, घरकुलाची माहिती आणि पुढची प्रक्रिया याबद्दलची माहिती सहज समजू शकते.
घरकुलाची यादी मोबाईलवर अशी पाहा
1.अधिकृत वेबसाइट उघडा: सगळ्यात आधी मोबाईलमध्ये इंटरनेट सुरू करा आणि PM Awas Yojana Gramin ची अधिकृत वेबसाइट उघडा.
2.Awaassoft वर क्लिक करा: वेबसाइटचं मुख्य पेज उघडल्यानंतर तिथे Awaassoft असा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक करा.
3.Report पर्याय निवडा: आता पुढच्या पेजवर Report वर क्लिक करा.
4.Social Audit Reports शोधा: नवीन पेज उघडल्यानंतर थोडं खाली स्क्रोल करा. तिथे ‘Social Audit Reports’ नावाचा भाग दिसेल. त्यामध्ये ‘Beneficiary details for verification’ या पर्यायावर क्लिक करा.
5.तुमची जागा निवडा: आता स्क्रीनवर राज्य, जिल्हा, तालुका आणि गाव अशी माहिती विचारली जाईल. त्यामध्ये महाराष्ट्र, तुमचा जिल्हा, तालुका आणि तुमचं गाव निवडा.
6.वर्ष आणि योजना निवडा: त्यानंतर ज्या वर्षाची यादी पाहायची आहे ते वर्ष आणि PM Awas Yojana Gramin योजना निवडा.
Submit करा: शेवटी स्क्रीनवर दिसणारं छोटंसं गणित सोडवा आणि ‘Submit’ वर क्लिक करा. एवढं केल्यावर तुमच्या गावातील लाभार्थ्यांची यादी स्क्रीनवर दिसेल.
यादीमध्ये तुमचं नाव दिसलं तर घरकुलाच्या पुढच्या प्रक्रियेबद्दल माहिती मिळू शकते. ही यादी तुम्ही मोबाईलमध्ये डाउनलोड करून ठेवू शकता, म्हणजे पुन्हा पुन्हा वेबसाइटवर जाण्याची गरज पडणार नाही.

या योजनेसाठी कोण पात्र आहे आणि कोणाला मिळणार लाभ?
आता साहजिकच प्रश्न पडतो की, घरकुल योजनेचा लाभ नेमका कोणाला मिळतो? कारण सरकारची मदत खरंच गरजू कुटुंबापर्यंत पोहोचावी यासाठी काही नियम ठेवलेले आहेत.
PM Awas Yojana Gramin मध्ये घराची अवस्था, कुटुंबाची परिस्थिती आणि काही ठराविक निकष पाहून लाभार्थी निवडले जातात.
त्यामुळे फक्त अर्ज केला म्हणून प्रत्येकाला घरकुल मिळेलच असं नाही. तुमचं कुटुंब या योजनेसाठी पात्र आहे की नाही, हे खालील अटी पाहिल्यावर तुम्हाला सहज समजेल.
- कच्चं घर किंवा घरच नाही: तुमच्याकडे स्वतःचं पक्कं घर नसेल किंवा तुम्ही एक-दोन खोल्यांच्या कच्च्या घरात राहत असाल, तर तुम्ही या योजनेसाठी पात्र ठरू शकता.
- उत्पन्नाची अट: तुमच्या कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याचं महिन्याचं उत्पन्न १५ हजार रुपयांपेक्षा जास्त नसावं.
- चारचाकी किंवा मोठी यंत्रं नसावीत: कुटुंबाकडे चारचाकी गाडी, ट्रॅक्टर किंवा शेतीसाठी वापरली जाणारी मोठी यंत्रं असतील तर योजनेचा लाभ मिळण्यात अडचण येऊ शकते.
- सरकारी नोकरी किंवा आयकर नसावा: कुटुंबातील कोणी सरकारी नोकरीत असेल किंवा नियमित आयकर भरत असेल, तर अशा कुटुंबाला या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
- आधी घरकुलाचा लाभ घेतलेला नसावा: यापूर्वी केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या कोणत्याही घरकुल योजनेतून घरासाठी मदत मिळालेली नसावी.
- घरासाठी जागा असणे गरजेचे: घर बांधण्यासाठी तुमच्याकडे स्वतःची जागा असावी किंवा सरकारकडून घर बांधण्यासाठी जागा मिळालेली असावी.
यामध्ये अजून एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे महिलांना प्राधान्य दिलं जातं. घरकुलाचं घर शक्यतो कुटुंबातील महिलेच्या नावावर किंवा पती-पत्नीच्या दोघांच्या संयुक्त नावावर दिलं जातं.
त्यामुळे घराच्या मालकीमध्ये महिलांचाही हक्क राहतो आणि त्यांना कुटुंबात एक वेगळा आधार मिळतो.
हप्त्याचे पैसे कसे येतात? जाणून घ्या टप्प्याटप्प्याची माहिती
अनेकांना वाटतं की घरकुलासाठी मिळणारे १ लाख २० हजार रुपये एकदमच बँक खात्यात जमा होतात. पण तसं नसतं.
घराचं काम जसं जसं पुढे जातं, तसं ठरलेल्या टप्प्यांनुसार हप्त्याचे पैसे खात्यात जमा केले जातात. म्हणजे घराचा पाया, भिंती आणि छताचं काम अशा वेगवेगळ्या टप्प्यांनुसार पैसे मिळतात.
| हप्ता | मिळणारी अंदाजे रक्कम | रक्कम कधी मिळते? (बांधकामाचा टप्पा) |
| पहिला हप्ता | ₹ १५,००० ते ₹ ४०,००० | मंजुरी मिळाल्यानंतर पाया (Foundation) खोदण्यासाठी |
| दुसरा हप्ता | ₹ ४०,००० ते ₹ ६०,००० | घराच्या भिंती लिंटेल (खिडकी/दार) स्तरापर्यंत आल्यावर |
| तिसरा हप्ता | ₹ २०,००० ते ₹ ३०,००० | घराचे छत (स्लॅब) पूर्ण झाल्यावर आणि प्लास्टर झाल्यावर |
| शौचालय मदत | ₹ १२,००० | स्वच्छ भारत मिशनमधून शौचालय बांधून झाल्यावर |
हे पैसे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जातात. त्यामुळे घराचं काम सुरू केल्यानंतर प्रत्येक टप्प्यावर मिळणाऱ्या हप्त्याची माहिती ठेवणं महत्त्वाचं आहे.
PM Awas Yojana Gramin मध्ये किमान तीन हप्ते देण्याची तरतूद आहे, मात्र हप्त्यांची संख्या आणि प्रत्येक हप्त्यात किती रक्कम द्यायची हे राज्य सरकार ठरवते.
घराचं काम जसं जसं पुढे जातं, तसं प्रत्येक टप्प्यावर सरकारी कर्मचारी किंवा अधिकारी घराची पाहणी करून त्याचा फोटो घेतात आणि तो ॲपवर अपलोड करतात.
त्या फोटोमधून घराचं काम ठरलेल्या टप्प्यापर्यंत झालं आहे की नाही, हे तपासलं जातं. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर पुढचा हप्ता तुमच्या बँक खात्यात जमा केला जातो.
यामुळे पैसे देताना मध्ये कोणीतरी दलाल किंवा मध्यस्थ ठेवण्याची गरज पडत नाही. हप्ता थेट खात्यात येत असल्यामुळे व्यवहारात पारदर्शकता राहते.

कागदपत्रे आणि अर्ज करताना कोणती काळजी घ्यायची?
तुम्हाला अजूनपर्यंत घरकुलाचा लाभ मिळालेला नसेल आणि आता अर्ज करायचा असेल, तर काही कागदपत्रं आधीपासून तयार ठेवलेली बरी.
कागदपत्रं अपुरी असतील किंवा त्यात काही चूक असेल तर अर्जाच्या कामाला उशीर होऊ शकतो. त्यामुळे अर्ज करण्याआधी सगळी कागदपत्रं एकदा नीट तपासून घ्या.
आवश्यक कागदपत्रे
घरकुलासाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रं जवळ ठेवलेली बरी
1.आधार कार्ड – अर्जदाराचं आधार कार्ड आणि ते बँक खात्याशी लिंक असणं गरजेचं आहे.
2.बँक पासबुक – पासबुकच्या पहिल्या पानाची प्रत द्या. त्यावर खात्याचा नंबर आणि IFSC कोड स्पष्ट दिसायला हवा.
3.रेशन कार्ड – अन्नपूर्णा, पिवळं किंवा केशरी रेशन कार्ड असल्यास त्याची प्रत.
4.७/१२ उतारा किंवा मालमत्ता पत्रक – ज्या जागेवर घर बांधायचं आहे, त्या जागेचा पुरावा.
5.मनरेगा जॉब कार्ड – रोजगार हमी योजनेचं जॉब कार्ड.
6.मोबाईल नंबर आणि फोटो – चालू मोबाईल नंबर आणि पासपोर्ट साईज फोटो.
7.उत्पन्नाचा आणि जातीचा दाखला – तुमच्या बाबतीत लागू असेल तर हे दोन्ही दाखलेही द्यावे लागू शकतात.
अर्ज करण्याआधी ही सगळी कागदपत्रं एकदा नीट तपासून घ्या. विशेषतः आधार आणि बँक खात्याची माहिती बरोबर आहे की नाही, हे नक्की पाहा. काही चूक असल्यास पुढे हप्त्याचे पैसे खात्यात जमा होण्यास अडचण येऊ शकते.
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
घरकुलासाठी अर्ज करताना एक गोष्ट नक्की लक्षात ठेवा. तुमच्या PM Awas Yojana Gramin च्या अर्जावर असलेलं नाव आणि आधार कार्डवरचं नाव शक्यतो एकसारखं असावं. नावात जास्त फरक असेल तर पुढे कागदपत्रांची तपासणी करताना अडचण येऊ शकते.
तसंच तुमचं बँक खातं चालू (Active) असणं गरजेचं आहे आणि आधार नंबर बँक खात्याशी लिंक असायला हवा. कारण घरकुलाचे पैसे थेट DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे खात्यात पाठवले जातात.
आधार लिंक नसेल किंवा बँक खात्यात काही अडचण असेल, तर हप्त्याचे पैसे खात्यात जमा होण्यास उशीर होऊ शकतो.
अडचण आली तर कुठे संपर्क करायचा?
तुमचं नाव घरकुलाच्या यादीत आहे, पण अजून पैसे खात्यात आले नाहीत किंवा अर्जाबाबत काही अडचण येत असेल, तर लगेच घाबरून जाण्याची गरज नाही.
अशा वेळी सगळ्यात आधी तुमच्या गावातील ग्रामसेवक किंवा सरपंच यांच्याशी बोला. तुमच्या अर्जाची नेमकी स्थिती काय आहे, पैसे का आले नाहीत किंवा पुढे काय करायचं आहे, याबद्दल ते तुम्हाला माहिती देऊ शकतात.
जर तिथूनही तुमची अडचण सुटली नाही, तर संबंधित पंचायत समिती किंवा घरकुल योजनेच्या कार्यालयात जाऊन पुढची माहिती घेऊ शकता.
तालुक्याच्या ठिकाणी असलेल्या पंचायत समितीमध्ये घरकुल विभाग असतो. तुमच्या अर्जाबाबत काही अडचण असेल किंवा पैसे का आले नाहीत हे समजत नसेल, तर तिथे जाऊन तुमच्या अर्जाची सध्याची स्थिती विचारू शकता.
तिथेही काम झालं नाही किंवा काही अडचण कायम राहिली, तर पुढे जिल्हा परिषदेच्या संबंधित विभागाकडे तक्रार करता येते. एक गोष्ट मात्र नक्की लक्षात ठेवा घरकुलाचं काम करून देतो, पैसे लवकर मिळवून देतो किंवा नाव यादीत टाकतो असं सांगणाऱ्या कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला पैसे देऊ नका.
सरकारी प्रक्रियेसाठी कोणालाही वेगळे पैसे देण्याची गरज नाही. त्यामुळे सावध राहा आणि कामासाठी शक्यतो अधिकृत कार्यालयाशीच संपर्क करा.
महत्त्वाचा इशारा आणि डिस्क्लेमर
ही माहिती फक्त तुमच्या माहितीसाठी आणि जागरूकतेसाठी दिली आहे. आम्ही कोणतेही सरकारी कार्यालय किंवा सरकारी विभाग नाही. तसेच आम्ही घरकुलाचे पैसे देत नाही आणि कोणाचाही अर्ज स्वीकारत नाही.
PM Awas Yojana Gramin बद्दलची माहिती सरकारी आणि सार्वजनिक स्रोतांमधून घेऊन सोप्या भाषेत समजावून सांगितली आहे. मात्र योजनेचे नियम, पात्रता किंवा हप्त्याची रक्कम सरकारच्या निर्णयानुसार वेळोवेळी बदलू शकते.
त्यामुळे अर्ज करण्याआधी किंवा कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी अधिकृत सरकारी वेबसाइटवरून माहिती एकदा नक्की तपासा. तुम्ही तुमच्या ग्रामपंचायत किंवा पंचायत समिती कार्यालयातही याबाबत चौकशी करू शकता.
आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, घरकुलाचा लाभ मिळवून देतो म्हणून कोणत्याही दलालाला किंवा अनोळखी व्यक्तीला पैसे देऊ नका. काही अडचण असल्यास थेट संबंधित सरकारी कार्यालयाशी संपर्क करा.
Krushi Vibhag Maharashtra च्या या नवीन ५ योजनांचा लाभ घेतला का? शेतकरी बांधवांसाठी मोठी बातमी!
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1.घरकुलाचे १ लाख २० हजार रुपये कधी आणि कसे मिळतात?
घरकुलाचे पैसे घराच्या कामानुसार हप्त्यांमध्ये थेट बँक खात्यात जमा होतात.
2.घरकुलाच्या यादीत नाव नसेल तर नवीन अर्ज करता येतो का?
हो, ग्रामपंचायतीमध्ये जाऊन नवीन सर्वेक्षणात नाव समाविष्ट करण्याबाबत माहिती घेता येते.
3.घरकुलाचा हप्ता अडकला असेल तर काय करायचं?
आधार-बँक लिंक आहे का ते तपासा आणि बांधकामाची माहिती अपडेट झाली आहे का, हे ग्रामसेवकांकडून जाणून घ्या.
4.स्वतःची जागा नसेल तर घरकुल मिळू शकतं का?
अशा वेळी ग्रामपंचायत किंवा पंचायत समितीमध्ये जाऊन जागेबाबतच्या सरकारी मदतीची माहिती घ्या.
मी एक ब्लॉगर आणि कंटेंट रायटर असून गेल्या काही वर्षांपासून माहितीपूर्ण लेखन क्षेत्रात कार्यरत आहे. सरकारी योजना, रोजगार, शेती, ऑनलाइन कमाई आणि ट्रेंडिंग विषयांवर संशोधन करून वाचकांसाठी सोप्या भाषेत अचूक माहिती देण्याचे काम मी नियमितपणे करतो.
माझा उद्देश लोकांपर्यंत उपयुक्त, विश्वासार्ह आणि सहज समजणारी माहिती पोहोचवणे हा आहे. नवीन आणि महत्त्वाच्या विषयांवर सतत अभ्यास करून मी वाचकांसाठी दर्जेदार आणि माहितीपूर्ण लेख प्रकाशित करत असतो.